Het dagelijkse leven wordt steeds sneller. We worden voortdurend omringd door informatie, berichten, beelden, adviezen en verwachtingen. Er lijkt altijd iets te zijn dat onze aandacht vraagt. We moeten efficiënter worden, gezonder leven, betere keuzes maken en voortdurend beschikbaar blijven.

Technologie speelt daarin een steeds grotere rol. Ze helpt ons oriënteren, communiceren en beslissingen nemen. Ze meet onze stappen, registreert onze voorkeuren en voorspelt steeds vaker ons gedrag. Daar is op zich niets mis mee.

Maar soms vraag ik me af wat er gebeurt wanneer we onszelf steeds meer gaan begrijpen vanuit die meetbare gegevens. Want hoe meer we meten, hoe groter de verleiding wordt om te denken dat de mens samenvalt met wat meetbaar is.

Voor mij begint kunst precies waar die gedachte ophoudt. Niet omdat kunst tegen technologie of kennis zou zijn, maar omdat ze ons herinnert aan iets wat zich niet volledig laat vastleggen. Er ontsnapt altijd iets. Een ervaring. Een gevoel. Een aanwezigheid. Iets wat zich niet laat reduceren tot informatie.

Dat is ook de reden waarom verwondering voor mij zo belangrijk is. Verwondering doorbreekt onze automatismen. Ze haalt ons even uit de voorspelbaarheid van onze dagelijkse patronen en opent een ruimte waarin we opnieuw kunnen kijken.

Ik noem die ruimte de wakkere droom. Een tussenzone tussen weten en niet-weten. Tussen informatie en ervaring. Tussen controle en vrijheid. In die toestand verschijnt de wereld niet langer als iets dat volledig verklaard moet worden, maar als iets dat opnieuw bevraagd mag worden.

Daarom speelt het onbekende zo'n belangrijke rol in mijn werk. Het onbekende boezemt angst in omdat het onze controle ondermijnt. Tegelijk trekt het ons aan omdat het de mogelijkheid van verandering en groei in zich draagt.

Verwondering ontstaat precies op die grens. Niet in het volledig bekende. Niet in het volledig onbekende. Maar in het moment waarop iets herkenbaar is en zich tegelijk aan onze greep onttrekt.

Dat is ook wat mij aantrekt in het sublieme. Niet omdat het mooi is, maar omdat het ons confronteert met iets dat groter lijkt dan ons begrip. Iets wat zich toont zonder zich volledig prijs te geven.

In mijn schilderijen probeer ik die ervaring zichtbaar te maken. Niet door verhalen te vertellen of boodschappen te illustreren, maar door ruimtes te creëren waarin betekenis nog niet volledig vastligt. Onderbroken lijnen, zwevende vormen, sporen van aanwezigheid en onzekere figuren functioneren als resten van iets dat zich niet volledig laat lezen.

De mens verschijnt er niet als een duidelijke identiteit, maar als een kwetsbaar spoor binnen een groter interpretatieveld.

Misschien is dat uiteindelijk de rol van kunst: niet om de wereld te verklaren. Maar om ons eraan te herinneren dat niet alles verklaard hoeft te worden. Omdat juist in die open ruimte iets wezenlijks zichtbaar kan worden.

Ik wantrouw beelden die zichzelf volledig verklaren. Misschien omdat een werkelijkheid die volledig verklaard is mij doet denken aan een zwart gat. Alles wordt erin opgezogen. Er blijft geen ruimte meer over voor twijfel, verwondering of ontdekking.

Natuurlijk hebben we kennis nodig. We hebben wetenschap nodig om de wereld beter te begrijpen en om materiële problemen op te lossen. Maar niet alles wat belangrijk is, laat zich volledig verklaren.

Voor mij begint kunst precies waar de verklaring ophoudt. Niet omdat kunst tegen kennis zou zijn, maar omdat ze ruimte laat voor iets anders. Voor een ervaring die zich niet volledig laat reduceren tot informatie.

Ik ben geïnteresseerd in dat punt waarop iets verschijnt zonder dat het zich onmiddellijk laat benoemen. Een moment waarop onze gevoeligheid sneller reageert dan ons verstand.

Een goed schilderij neemt de kijker mee, maar laat hem niet comfortabel achter. Het biedt geen definitief thuis. Het opent een ruimte waarin betekenis zich aandient zonder volledig vast te liggen. Daarom laat goede kunst iets open. Niet uit vaagheid, maar uit respect voor de complexiteit van de ervaring.

In mijn schilderijen probeer ik die openheid zichtbaar te maken. Ik gebruik onderbroken lijnen, zwevende structuren en sporen die hun oorspronkelijke functie lijken verloren te hebben. Figuren verschijnen niet als identiteiten, maar als fragiele resten binnen een groter veld van interpretatie.

Ik ben minder geïnteresseerd in de mens als individu dan in de voorwaarden waarbinnen menselijkheid zichtbaar wordt. Misschien verschijnt kwetsbaarheid juist op het moment waarop een systeem denkt alles te begrijpen. Misschien verschijnt vrijheid juist op de plaats waar betekenis nog niet volledig bepaald is.

Daarom vertrek ik vaak vanuit ruis. Niet omdat ruis betekenisloos zou zijn, maar omdat zij ons herinnert aan iets wat zich niet volledig laat vangen.

Een schilderij is voor mij geen gesloten compositie. Het is een uitnodiging om aanwezig te blijven in een vraag waarvoor geen definitief antwoord bestaat.

Lang werd het sublieme verbonden met de natuur. Met bergen, stormen, oceanen en woestijnen. Plaatsen waar de mens geconfronteerd werd met iets dat groter was dan zichzelf. Iets dat tegelijkertijd angst opwekte en aantrok.

Vandaag lijkt die ervaring van plaats veranderd. We kijken niet langer alleen naar de horizon. We kijken naar schermen. Naar algoritmes. Naar artificiële intelligentie. Naar systemen die een werkelijkheid produceren die niemand nog volledig kan overzien.

Ook daar verschijnt een vreemde mengeling van fascinatie en onzekerheid. We voelen dat deze technologieën onze mogelijkheden vergroten. Ze beloven efficiëntie, kennis en controle. Tegelijk worden ze steeds moeilijker te begrijpen. Ze produceren beelden, voorspellingen en beslissingen die zich grotendeels buiten onze directe ervaring afspelen.

In die zin dragen ze een nieuwe vorm van sublimiteit in zich. Niet langer de overweldigende kracht van de natuur, maar de overweldigende kracht van informatie.

Wat mij interesseert als kunstenaar is niet de technologie zelf, maar de manier waarop zij onze waarneming verandert. Steeds vaker verschijnt de wereld aan ons als een verzameling signalen, data, classificaties en waarschijnlijkheden. Detectiesystemen, surveillancecamera's, algoritmes en artificiële intelligentie produceren een werkelijkheid die tegelijk zichtbaar en ongrijpbaar is.

De mens verschijnt daarin steeds minder als een unieke aanwezigheid en steeds meer als een profiel, een patroon of een doelwit.

Mijn schilderijen vertrekken vanuit die spanning. Niet om technologie af te beelden, maar om zichtbaar te maken wat verloren dreigt te gaan wanneer de wereld uitsluitend gelezen wordt als informatie. Daarom verschijnen figuren in mijn werk vaak als sporen, resten of onzekere aanwezigheid. Ze zijn geen personages maar fragiele signalen binnen een groter veld van detectie en interpretatie.

Ik probeer geen beelden te maken van technologie. Ik probeer een ervaring op te roepen. Een toestand waarin de kijker zich bewust wordt van de afstand tussen het levende en zijn digitale representatie.

Misschien ligt precies daar een nieuwe vorm van het sublieme. Niet in de natuur buiten ons. Maar in de vraag wat er van de mens overblijft wanneer machines steeds meer voor ons beginnen kijken.

Jaren geleden had ik in Afrika een ervaring die mij tot vandaag is bijgebleven. Het was geen spectaculaire gebeurtenis. Er gebeurde niets wat zich eenvoudig laat navertellen. Toch voelde ik dat ik in aanraking kwam met iets wat groter was dan mezelf.

Misschien was het de overweldigende veelheid aan kleuren en geuren. Misschien het gevoel van oriëntatieverlies. Misschien het feit dat ik me plots ver buiten mijn vertrouwde wereld bevond, weg van de regels en gewoontes die mijn dagelijkse leven vormgaven.

Wat ik vooral herinner, is een merkwaardige spanning. Enerzijds voelde ik me klein. Mijn vertrouwde denkbeelden leken tijdelijk niet meer te werken. Anderzijds voelde ik me intens aanwezig, alsof de wereld zich plots met een grotere intensiteit aan mij openbaarde.

Dat dubbele gevoel van aantrekking en onzekerheid wordt vaak beschreven als een sublieme ervaring.

Het sublieme is anders dan schoonheid. Het schone bevestigt dat de wereld begrijpelijk is. Het geeft een gevoel van harmonie en orde. Het sublieme doet bijna het tegenovergestelde. Het confronteert ons met iets wat groter lijkt dan ons begrip. Iets wat zich niet volledig laat bevatten. Het trekt ons aan en stoot ons tegelijk af.

In zulke momenten lijkt de werkelijkheid even buiten haar gewone kaders te vallen. Tijd vertraagt. De gebruikelijke ordening van dingen verdwijnt. Er ontstaat een schemerzone tussen wat we kennen en wat zich nog niet laat benoemen.

Misschien is dat wat ik later een wakkere droom ben gaan noemen. Niet een droom die zich afspeelt tijdens de slaap, maar een toestand waarin de werkelijkheid haar vanzelfsprekendheid verliest. Een toestand waarin de verbeelding en de waarneming elkaar ontmoeten zonder onmiddellijk tot een verklaring te komen.

Voor mij ligt daar ook een belangrijke taak van kunst. Een kunstwerk hoeft niet alles te tonen. Het hoeft niet alles uit te leggen. Soms ontstaat betekenis juist doordat iets verborgen blijft. Goede kunst laat iets open. Ze creëert een ruimte waarin de kijker niet alleen naar een beeld kijkt, maar ook geconfronteerd wordt met zijn eigen verlangen om te begrijpen.

Het onbekende verschijnt niet als een probleem dat opgelost moet worden, maar als een uitnodiging.

Misschien hebben we zulke ervaringen nodig omdat ze ons herinneren aan iets wat in onze tijd gemakkelijk verloren gaat. Niet alles wat werkelijk belangrijk is, laat zich meten, voorspellen of controleren. Sommige ervaringen leven juist in datgene wat zich aan onze greep onttrekt.

Ze verschijnen even, laten een spoor na en verdwijnen opnieuw. Zoals een droom. Zoals een herinnering. Zoals een beeld dat ons blijft achtervolgen zonder dat we precies weten waarom.