Een droom kan ons de hele dag achtervolgen zonder dat we hem kunnen uitleggen. Een onverwachte kleur in een landschap kan ons plots ontroeren. Soms voelen we dat iets betekenisvol is, terwijl woorden tekortschieten. Misschien herkennen we niet de betekenis van een beeld. Misschien herkennen we een bepaalde aanwezigheid. Dat is een gedachte die me al jaren bezighoudt. Ik probeer geen mysterie te schilderen. Ik probeer een ruimte te maken waarin het mysterie zich kan aandienen.
Zoals een componist niet de stilte componeert, maar muziek schrijft waarin stilte hoorbaar wordt. Zoals een tuinarchitect niet de wind ontwerpt, maar een tuin waarin de wind voelbaar wordt. Zo zie ik ook mijn schilderijen. Niet als antwoorden. Maar als voorwaarden voor een ontmoeting. Daarom blijven vormen in mijn werk vaak onvolledig. Ze lijken zich nog te vormen. Niet om geheimzinnig te zijn, maar omdat een volledig verklaard beeld vaak ophoudt vragen te stellen.
Soms is juist het kwetsbare spoor het meest aanwezig. Niet omdat het alles toont. Maar omdat het niets afsluit. Het laat ruimte.
Misschien is dat ook de reden waarom sommige beelden ons blijven achtervolgen. Ze vertellen geen verhaal.
Ze leggen niets uit. En toch gebeurt er iets.
Ik moet vaak denken aan de filmbeelden van Andrei Tarkovsky. Er gebeurt ogenschijnlijk heel weinig: wind door het gras,
regen op een raam, water dat langzaam stroomt.
Toch lijkt elk beeld een onverwachte intensiteit te bezitten. Niet door de actie. Maar door de aanwezigheid.
https://www.youtube.com/watch?v=2IQH1ygaFcg
Dat is wat ik de ziel van een beeld noem: niet iets wat je kunt aanwijzen of definiëren.
Maar iets wat zich langzaam laat ervaren.
Een ander voorbeeld is Bill Viola’s video ‘the reflecting Pool’:
https://www.youtube.com/watch?v=GHdX7sApIMc
Daarom geloof ik dat sommige schilderijen tijd nodig hebben.
Een eerste indruk vertelt vaak iets over onze verwachtingen, onze herinneringen en onze voorkeuren.
Maar tijd vertelt iets over het kunstwerk. Opent een ruimte. In die zin wordt de stilte een afwezigheid van een oordeel en kan er een onverwachte vorm ontstaan.
Pas daarna begint misschien de ontmoeting die we met een werk zelf hebben. En misschien gebeurt op dat moment iets merkwaardigs. We kijken niet langer alleen naar het schilderij. Het schilderij verandert ook iets in de manier waarop wij kijken.
In die zin begint een schilderij of kunstwerk terug te kijken. Je zou kunnen zeggen dat een schilderij als het ware terugkijkt wanner het niet langer een beeld of object is maar een plaats wordt waar we onszelf en de wereld opnieuw ontmoeten. Niet met ogen. Maar met aandacht.
Lang werd het sublieme verbonden met de natuur. Met bergen, stormen, oceanen en woestijnen. Plaatsen waar de mens geconfronteerd werd met iets dat groter was dan zichzelf. Iets dat tegelijkertijd angst opwekte en aantrok.
Vandaag lijkt die ervaring...
Een droom kan ons de hele dag achtervolgen zonder dat we hem kunnen uitleggen. Een onverwachte kleur in een landschap kan ons plots ontroeren. Soms voelen we dat iets betekenisvol is, terwijl woorden tekortschieten. Misschien herkennen we...
Ik voel me niet werkelijk aanwezig wanneer ik meer informatie verzamel. Ook niet wanneer ik alles begrijp.
De momenten waarop ik me het meest aanwezig voel, zijn vaak onverwacht. Wanneer ik voetstappen hoor van een onbekende...
Jaren geleden had ik in Afrika een ervaring die mij tot vandaag is bijgebleven. Het was geen spectaculaire gebeurtenis. Er gebeurde niets wat zich eenvoudig laat navertellen. Toch voelde ik dat ik in aanraking kwam met iets wat groter was...
Misschien omdat het leven zich nooit volledig laat begrijpen. Er blijft altijd iets wat zich onttrekt aan woorden, begrippen en verklaringen. Toch voelen we dat het bestaat. Soms treft het ons onverwacht: in een beeld, een landschap, een...
Het dagelijkse leven wordt steeds sneller. We worden voortdurend omringd door informatie, berichten, beelden, adviezen en verwachtingen. Er lijkt altijd iets te zijn dat onze aandacht vraagt. We moeten efficiënter worden, gezonder leven,...